📖 Catechesi Tradendae | ข้อ 55
บทที่ 7 วิธีการสอนคำสอน
การท่องจำ
55. ปัญหาสุดท้ายของวิธีการสอนคำสอนซึ่งมีความสำคัญที่ควรจะกล่าวถึงเป็นประการสุดท้าย ซึ่งได้มีการโต้เถียงอภิปรายกันหลายครั้งในการประชุมสมัชชาพระสังฆราช คือ การท่องจำ
การสอนคำสอนนับตั้งแต่สมัยเริ่มแรก ซึ่งตรงกับยุคอารยธรรมที่ใช้ถ่ายทอดโดยทางวาจาเป็นส่วนใหญ่ การท่องจำจึงเป็นส่วนที่ปฏิบัติกันอย่างกว้างขวาง การสอนคำสอนจึงเป็นที่เริ่มรู้จักสืบต่อกันมาว่า เป็นการเรียนรู้ข้อความจริงที่สำคัญ ๆ ในการท่องจำ
เราทุกคนก็รู้อยู่แก่ใจว่า วิธีนี้มีข้อบกพร่องอยู่หลายอย่าง และอีกอย่างหนึ่งที่สำคัญไม่น้อยก็คือ การท่องจำนั้นไม่ได้ทำให้เกิดการซึมซาบเอาเสียเลย จึงเท่ากับเป็นการลดทอนความรู้ให้อยู่ในรูปของสูตรที่ถูกกล่าวซ้ำซาก โดยไม่มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้เลย
เพราะมีข้อบกพร่องประการนี้ และเพราะอารยธรรมของเราในยุคปัจจุบันมีลักษณะเฉพาะที่ผิดแผกแตกต่างออกไป ในบางท้องที่จึงได้มีการยกเลิกการสอนคำสอนโดยวิธีท่องจำเสียเกือบทั้งหมด และที่ร้ายกว่านั้นก็คือ บางแห่งได้ยกเลิกโดยสิ้นเชิง
ในการประชุมสมัชชาพระสังฆราชครั้งที่ 4 นี้จึงปรากฏมีเสียงที่เป็นทางการเรียกร้องให้กลับมาฟื้นฟูความสมดุลระหว่างการตริตรองใคร่ครวญและการเป็นไปเองตามธรรมชาติ การเสวนาและการเงียบ รวมถึงงานที่เป็นลายลักษณ์อักษรและงานที่ใช้ความจำเสียใหม่ ยิ่งไปกว่านั้น บางวัฒนธรรมยังให้ความสำคัญแก่การท่องเป็นจำนวนมากทีเดียว
มีอยู่สมัยหนึ่ง ในการสอนวิชาที่ไม่เกี่ยวกับศาสนาในบางประเทศ ได้มีเสียงบ่นกันหนาหูยิ่งขึ้นถึงผลร้าย อันเกิดจากการปล่อยปละละเลยความสามารถด้านความจำของมนุษย์ ถ้าเราไม่พยายามนำเอาความสามารถประการนี้กลับมาใช้งานอีกโดยวิธีการที่ชาญฉลาดและเป็นตัวของตัวเองแล้ว
สำหรับการสอนคำสอน ปัญหาจะยิ่งมากขึ้นไปอีกเพราะการเฉลิมฉลองหรือการระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์แห่งความรอด เรียกร้องความรู้ที่แน่ชัด โดยผ่านทางความจำมากทีเดียว
ความจำในเรื่องต่าง ๆ เช่น การท่องจำพระวาจาของพระเยซูคริสต์ ข้อความบางตอนที่สำคัญในพระคัมภีร์ พระบัญญัติ 10 ประการ ข้อความเชื่อในบท “ข้าพเจ้าเชื่อ” บทพิธีกรรม บทภาวนาสำคัญ ๆ หัวข้อคำสอนที่เป็นหลัก เป็นต้น
แทนที่จะเป็นการขัดต่อศักดิ์ศรีของยุวคริสตชน หรือเป็นการขัดขวางการมีความสัมพันธ์ส่วนตัวกับพระเจ้า การท่องจำกลับเป็นความจำที่แท้จริง ดังที่บรรดาพระสังฆราชในที่ประชุมสมัชชาต่างชาติเรียกร้องอย่างแข็งขัน
เราต้องยอมรับความจริงว่า พืชพันธุ์แห่งความเชื่อและความศรัทธา (ถ้าเราสามารถเรียกเช่นนี้ได้) จะไม่มีวันเจริญเติบโตในการสอนคำสอนที่แห้งแล้งปราศจากการท่องจำ
สิ่งสำคัญก็คือ ข้อความที่ท่องจำนั้นจะค่อย ๆ เข้าใจอย่างลึกซึ้ง เพื่อที่จะให้สามารถกลายเป็นบ่อเกิดแห่งคริสตชนทั้งในด้านส่วนตัวและส่วนรวม
วิธีการนานา ๆ ชนิดที่ใช้กันอยู่ในการสอนคำสอนปัจจุบันนี้ อาจเป็นเครื่องที่ส่อให้เห็นถึงความมีชีวิตชีวาและความฉลาดปราดเปรื่อง แต่ในที่สุดแล้ว การที่จะเลือกเอาวิธีการใดวิธีการหนึ่งนั้น จะต้องคำนึงถึงกฎขั้นพื้นฐานสำหรับชีวิตของพระศาสนจักรทั้งหมด นั่นก็คือ กฎแห่งความซื่อสัตย์ต่อพระเจ้าและกฎแห่งความซื่อสัตย์ต่อมนุษย์โดยอาศัยทัศนคติแห่งความรักเพียงประการเดียว
— นักบุญสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2
Catechesi Tradendae (การสอนคำสอนในยุคปัจจุบัน), ข้อ 55
