บทเรียนที่ 1
พระเยซูเจ้าทรงเปลี่ยนน้ำเป็นเหล้าองุ่น (ยน. 2:1-11)

จุดประสงค์ เพื่อให้ผู้เรียน
1. รู้และจดจำอัศจรรย์ พระเยซูเจ้าทรงเปลี่ยนน้ำเป็นเหล้าองุ่น
2. ตระหนักถึงความต้องการของผู้อื่น
3. สังเกตความต้องการของผู้อื่นและให้ความช่วยเหลือตามความสามารถ
กิจกรรม
ปริศนาอักษรไขว้ “งานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานา”
อุปกรณ์ 1. พระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่ ตามจำนวนผู้เรียน
2. ใบงานปริศนาอักษรไขว้
3. ดินสอหรือปากกา
4. เฉลยใบงานปริศนาอักษรไขว้
ดำเนินการ
1. แบ่งผู้เรียนออกเป็นกลุ่มเท่า ๆ กัน จำนวน 3-5 คน (ขึ้นอยู่กับจำนวนผู้เรียนในห้อง)
2. แจกพระคัมภีร์ให้ผู้เรียนคนละ 1 เล่ม พร้อมใบงานปริศนาอักษรไข้วกลุ่มละ 1 แผ่น
3. ให้ผู้เรียนเปิดพระคัมภีร์ ยน. 2:1-11 และค้นหาคำมาเติมลงในใบงาน ทั้งแนวตั้งและแนวนอนให้ได้คำที่สมบูรณ์
4. กลุ่มใดทำเสร็จก่อนและถูกต้อง ให้เป็นกลุ่มที่ชนะ ผู้สอนตรวจสอบและเตรียมรางวัลมอบให้เล็กน้อยหรือรอให้ทุกกลุ่มทำเสร็จ แล้วเฉลยพร้อมกัน กลุ่มที่ทำเสร็จเร็วที่สุดและถูกต้อง เป็นกลุ่มที่ชนะ
วิเคราะห์
ผู้สอนสนทนากับผู้เรียน : ใครตอบได้ให้ยกมือ หรือเรียกเป็นรายบุคคลเพื่อให้ทุกคนได้มีโอกาสตอบ เตรียมรางวัลเล็กน้อยให้ผู้ที่ตอบถูก
1. ปริศนาอักษรไขว้ที่เราทำคือเรื่องอะไร (งานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานา)
2. เรื่องงานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานาอยู่ในพระวรสารเล่มใด บทที่และข้อที่เท่าไร (พระวรสารตามคำบอกเล่าของนักบุญยอห์น บทที่ 2 ข้อ 1 ถึง 11)
3. มีใครอยู่ในเรื่องราวนี้บ้าง ให้ผู้เรียนตอบทีละคน ห้ามซ้ำกับที่เพื่อนตอบไปแล้ว (พระเยซูเจ้า, พระมารดาของพระองค์(พระนางมารีย์), บรรดาศิษย์, เจ้าบ่าว, ผู้จัดงานเลี้ยง, บรรดาแขก, ผู้รับใช้)
4. งานสมรสนี้จัดขึ้นที่เมืองใด (หมู่บ้านคานา แคว้นกาลิลี)
5. พระเยซูเจ้าได้รับเชิญไปงานกับใครบ้าง (พระมารดาของพระองค์ และบรรดาศิษย์)
6. ในพระคัมภีร์บอกว่า โอ่งหินที่ตั้งอยู่หกใบนั้นมีไว้เพื่ออะไร (ใช้ชำระตนตามธรรมเนียมของชาวยิว)
7. เมื่อเหล้าองุ่นหมด พระมารดาของพระเยซูเจ้ามาบอกกับพระองค์ว่าอย่างไร (เขาไม่มีเหล้าองุ่นแล้ว)
8. พระเยซูเจ้าตอบพระมารดาไปว่าอย่างไร (แม่ครับ แม่ต้องการอะไรจากลูก เวลาของลูกยังมาไม่ถึง)
9. พระมารดาของพระเยซูเจ้าบอกกับบรรดาผู้รับใช้ว่าอย่างไร (เขาบอกให้ท่านทำอะไร ก็จงทำเถิด)
10. พระเยซูเจ้าบอกให้ผู้รับใช้ทำอะไร (จงตักน้ำใส่โอ่งให้เต็ม แล้วตักไปให้ผู้จัดงานเลี้ยงเถิด)
11. เกิดอะไรขึ้นกับน้ำที่ผู้รับใช้ตักไปให้ผู้จัดงานเลี้ยง (น้ำเปลี่ยนเป็นเหล้าองุ่นอย่างดี)
12. พระเยซูเจ้าทำอัศจรรย์ครั้งนี้เป็นครั้งที่เท่าไร (เป็นครั้งแรก)
สรุป พระเยซูเจ้าทรงเปลี่ยนน้ำเป็นเหล้าองุ่นในงานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานา แคว้นกาลิลีเป็นอัศจรรย์ครั้งแรก ที่พระองค์แสดงอำนาจเหนือธรรมชาติ ทรงเปลี่ยนน้ำที่ใช้ชำระตนตามธรรมเนียมชาวยิว น้ำที่ใช้สำหรับล้างมือธรรมดา ๆ ให้เป็นเหล้าองุ่นชั้นดี แสดงให้เห็นว่าพระเยซูเจ้าไม่ทรงเพิกเฉยต่อความต้องการที่จำเป็นของมนุษย์ ทรงเปลี่ยนสถานการณ์ที่ขาดแคลนให้เป็นความอุดมสมบูรณ์ ทรงเติมเต็มชีวิต และเริ่มต้นพันธกิจด้วยการประทานพระหรรษทานที่ไม่จำกัดสำหรับมนุษย์ทุกคน
คำสอน
1. เมื่อพูดถึง “อัศจรรย์” อาจดูเป็นคำไกลตัวสำหรับคนทั่วไป แต่ถ้าคำว่า “ปาฏิหาริย์” ในบริบทของผู้คนทั่วไปจะเข้าใจและได้ยินมากกว่า ปาฏิหาริย์หรืออัศจรรย์ ตามสารานุกรมคาทอลิก หมายถึง สิ่งอัศจรรย์ที่เกิดขึ้นจากพลังเหนือธรรมชาติ เป็นสัญญาณของภารกิจหรือของขวัญพิเศษบางอย่าง และระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นของพระเจ้า ซึ่งเราจะพบคำเหล่านี้บ่อย ๆ ในพระวรสารเพื่อบ่งบอกถึงปาฏิหาริย์หรืออัศจรรย์ของพระเยซูเจ้า หรือถ้าดูตามคำศัพท์พระคัมภีร์ “อัศจรรย์” (Miracle)คือ “เครื่องหมาย” (Signs) ที่แสดงถึงพระอานุภาพและความรักของพระเจ้า ไม่ใช่แค่ปาฏิหาริย์เหนือธรรมชาติแต่มีจุดประสงค์เพื่อประกาศการมาถึงของพระอาณาจักรพระเจ้า การรักษาเยียวยา และการปลดปล่อยมนุษย์ให้พ้นจากบาป โดยเน้นความเชื่อเป็นเงื่อนไขสำคัญ ไม่ใช่การแสดงมายากลหรือผลประโยชน์ส่วนตน สำหรับคาทอลิก คำว่า “อัศจรรย์” เป็นคำที่คุ้นหูมากกว่าคำว่า “ปาฏิหาริย์” โดยเฉพาะในช่วง 2-3 ปีมานี้ ที่พระศาสนจักรในประเทศไทยกำลังดำเนินเรื่องเพื่อขอแต่งตั้งบุญราศีมรณสักขีทั้งแปดให้เป็นนักบุญ ซึ่งต้องการอัศจรรย์มารับรองความศักดิ์สิทธิ์ ต้องผ่านการพิสูจน์และการรับรองจากสันตะสำนักที่มีหน้าที่โดยเฉพาะทางด้านนี้ ดังนั้นอัศจรรย์จึงมาจากพระเจ้าที่ทรงอนุญาต เพราะทรงเป็นต้นกำเนิดของอัศจรรย์ทั้งหลาย ซึ่งเราจะได้เรียนรู้ถึงอัศจรรย์ต่าง ๆ ที่พระเยซูเจ้าทรงทำในบทเรียนต่อ ๆ ไป
2. ในพระวรสารทั้งสี่ มีเพียงพระวรสารของนักบุญยอห์นเท่านั้น ที่บันทึกการทำอัศจรรย์ครั้งแรกของพระเยซูเจ้าในงานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานา แคว้นกาลิลี พระคัมภีร์บอกกับเราว่า พระเยซูเจ้าทรงได้รับเชิญไปในงานนั้นด้วยพร้อมกับพระมารดาและบรรดาศิษย์ เมื่อเหล้าองุ่นหมด พระมารดาของพระเยซูเจ้าสังเกตเห็น จึงไปทูลพระเยซูเจ้าว่า “เขาไม่มีเหล้าองุ่นแล้ว” พระเยซูเจ้าทรงตรัสตอบว่า “เวลาของพระองค์ยังมาไม่ถึง” พระมารดาจึงไปบอกกับบรรดาผู้รับใช้ว่า “หากพระเยซูเจ้าบอกให้ทำอะไร ก็จงทำตาม” ที่นั่น มีโอ่งหินอยู่หกใบเพื่อใช้ชำระตนตามธรรมเนียมของชาวยิว แต่ละใบบรรจุน้ำได้ประมาณหนึ่งร้อยลิตร พระเยซูเจ้าสั่งให้ผู้รับใช้ตักน้ำใส่โอ่งให้เต็มและนำไปให้ผู้จัดงานเลี้ยง เมื่อผู้จัดงานเลี้ยงชิมน้ำที่เปลี่ยนเป็นเหล้าองุ่นอย่างดีจึงได้กล่าวชมเจ้าบ่าว ที่เก็บเหล้าองุ่นอย่างดีไว้เพื่อเลี้ยงแขกทีหลัง และนี่เป็นอัศจรรย์ครั้งแรกของพระเยซูเจ้า เป็นการเริ่มต้นพันธกิจของพระเยซูเจ้าท่ามกลางสาธารณชน (เทียบ ยน. 2:1-11)
3. สิ่งที่พบจากเรื่องราวนี้ เป็นบทสอนแก่เราว่าในขณะที่พระมารดามาบอกให้พระเยซูเจ้าช่วยทำอัศจรรย์ เพื่อมิให้เจ้าภาพเสียหน้า นั่นหมายความว่าพระมารดาทรงมีความเชื่อและมั่นใจว่า พระเยซูเจ้าจะทรงช่วยได้ และเพื่อรองรับการเป็นพระเมสสิยาห์ของพระองค์ตามที่ประชาชนหวังและรอคอย (เทียบ ยน. 2:11 เชิงอรรถ f) แต่พระเยซูเจ้ามิได้ตอบสนองคำขอของพระมารดาในทันทีทันใด พระองค์มิได้ทรงต้องการเอาใจญาติ หรือปรารถนาคำชื่นชม เพราะเวลาของพระเยซูเจ้ามิใช่เวลาที่มนุษย์คาดหวังและต้องการ เวลาของพระองค์คือการทำตามพระประสงค์ของพระบิดาเจ้า ในเวลาของพระองค์ พระเยซูเจ้าก็มิได้กระทำอัศจรรย์ต่อหน้าผู้คนในงานเลี้ยง มีเพียงคนรับใช้และบรรดาศิษย์เท่านั้นที่รู้ และการที่พระเยซูเจ้าทรงทำอัศจรรย์ให้บรรดาศิษย์เห็นในครั้งนี้ เป็นเครื่องหมายสำคัญที่ทำให้พวกเขามีความเชื่อและมั่นใจว่า พระองค์คือพระเมสสิยาห์จริง ๆ เพื่อมั่นใจในการติดตามพระองค์
4. คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก ข้อ 574 ตอกย้ำความเชื่อของเราว่า “อัศจรรย์ต่าง ๆ ของพระเยซูเจ้า แสดงให้เห็นว่า อาณาจักรของพระเจ้าปรากฏอยู่ในพระองค์ และเป็นพยานยืนยันว่า พระเยซูเจ้าคือพระผู้ไถ่กู้ที่พระเจ้าทรงส่งมา” พระเยซูเจ้าทรงทำเครื่องหมายอัศจรรย์เพื่อให้ประชาชนมีความเชื่อ แต่ในบางครั้งพระองค์ทรงกระทำเพราะความเมตตาสงสาร สิ่งหนึ่งที่ทำให้เราได้เห็นว่า “อัศจรรย์” จะเกิดผลต่อผู้ได้รับหรือผู้ที่มาวอนขอการทำอัศจรรย์นั้น ต้องควบคู่กับความบริสุทธิ์ ความดีและความยุติธรรมของพระเจ้า และเป็นประโยชน์ต่อความดีที่แท้จริงของมนุษย์ ไม่ได้มีเจตนาที่จะก่อให้เกิดความไม่สงบหรือความขัดแย้งใด ๆ
5. จากอัศจรรย์นี้เราได้เรียนรู้ว่า พระมารดาของพระเยซูเจ้าทรงสังเกตเห็นความต้องการสิ่งที่จำเป็น ในสถานการณ์ที่สำคัญและอาจเกิดความเดือดร้อนตามมา จึงยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือเท่าที่พระนางจะทำได้ ที่สำคัญคือยอมให้พระเจ้าเข้ามามีบทบาทในการช่วยเหลือผู้อื่น เพราะในบางเรื่อง บางเหตุการณ์ก็เกินกว่าที่มนุษย์จะสามารถทำได้ ดังเช่นพระมารดาที่กล้าไปบอกพระเยซูเจ้าถึงสิ่งที่ขาด คือเหล้าองุ่นหมด เมื่อพระเยซูเจ้าทรงรับรู้และเห็นถึงความจำเป็นที่ต้องช่วยเหลือ พระองค์ทรงเปลี่ยนสิ่งธรรมดาให้กลายเป็นสิ่งพิเศษ แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์และความเอื้อเฟื้อของพระเจ้าที่ไม่จำกัดต่อมนุษย์ ขอให้เรารู้จักสังเกตและให้ความสนใจต่อความต้องการสิ่งที่จำเป็นของผู้อื่น โดยเฉพาะบุคคลที่อยู่รอบข้างเรา และไวในการยื่นมือไปช่วยเหลือ เท่าที่เราสามารถทำได้ และภาวนาวอนขอต่อพระเจ้าเพื่อสิ่งที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตทั้งฝ่ายกายและวิญญาณของเราและของผู้อื่นด้วย
ปฏิบัติ
ก. ข้อควรจำ
1. ในพระวรสารทั้งสี่ มีเพียงพระวรสารของนักบุญยอห์นที่บันทึกการทำอัศจรรย์ครั้งแรกของพระเยซูเจ้า ในงานมงคลสมรส ณ หมู่บ้านคานา แคว้นกาลิลี
2. พระมารดาจึงไปบอกกับบรรดาผู้รับใช้ว่า หากพระเยซูเจ้าบอกให้ทำอะไร ก็จงทำตาม
3. พระเยซูเจ้าสั่งให้ผู้รับใช้ตักน้ำใส่โอ่งให้เต็ม และนำไปให้ผู้จัดงานเลี้ยง เมื่อผู้จัดงานเลี้ยงชิมน้ำที่เปลี่ยนเป็นเหล้าองุ่นอย่างดี จึงได้กล่าวชมเจ้าบ่าว
4. พระเยซูเจ้ามิได้กระทำอัศจรรย์ต่อหน้าผู้คนในงานเลี้ยง มีเพียงคนรับใช้และบรรดาศิษย์เท่านั้นที่รู้
5. ให้เรารู้จักสังเกตและให้ความสนใจต่อความต้องการสิ่งที่จำเป็นของผู้อื่น โดยเฉพาะบุคคลที่อยู่รอบข้างเราและไวในการยื่นมือไปช่วยเหลือ เท่าที่เราสามารถทำได้
ข. กิจกรรม Buddy สังเกตและใส่ใจ เติมเต็มให้สมบูรณ์
จุดประสงค์ของกิจกรรมนี้ เพื่อให้สมาชิกทุกคนในห้องฝึกสังเกต ดูแลเอาใจใส่และช่วยเหลือกัน ช่วยเติมเต็มกันให้สมบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะทำได้
อุปกรณ์ 1. สลากชื่อสมาชิกทุกคนในห้อง 2. ภาชนะใส่สลาก 3. กล่องวางของที่ระลึกให้บัดดี้
ดำเนินการ
1. ผู้สอนทำสลากชื่อผู้เรียนทุกคนในห้องม้วนหรือพับใส่ภาชนะ
2. ให้ผู้เรียนจับสลากชื่อเพื่อนคนละ 1 ชื่อ เปิดดูคนเดียวห้ามไม่ให้ใครเห็น ถ้าได้ชื่อของตนให้แจ้งผู้สอนและจับสลากชื่อใหม่
3. เมื่อจับสลากครบทุกคนแล้ว ให้ผู้สอนอธิบายการเล่น (สำหรับบางคนอาจยังไม่เคยเล่น) ผู้เรียนจับได้ชื่อใครให้ดูแลเพื่อนคนนั้นเป็นเวลา 1 เดือน โดยที่ไม่ให้เจ้าตัวและเพื่อน ๆ รู้ การดูแลอาจทำได้หลากหลายวิธีที่เป็นสิ่งดี ๆ ต่อกัน เช่น ซื้อขนมให้เล็กน้อยโดยที่ผู้ซื้อไม่เดือดร้อน หรือเขียนข้อความสั้น ๆ ให้กำลังใจ แล้วนำมาวางในกล่องที่ผู้สอนเตรียมไว้ หรือคอยช่วยเหลือโดยที่ไม่ให้คนที่เราจับชื่อได้รู้ตัว เช่น สวดภาวนา ขอพรในมิสซาให้ เป็นต้น
4. ผู้สอนกำหนดวันเฉลยบัดดี้และให้ผู้เรียนเตรียมของขวัญเล็กน้อยที่ราคาไม่แพง ผู้สอนอาจกำหนดราคาให้เลยก็ได้ เช่น ไม่เกินหรือไม่ต่ำกว่า 100 บาท หรืออาจเป็นสิ่งที่ทำขึ้นมาเองกับมือ เพื่อมอบให้กับคนที่เราจับชื่อได้ ถือเป็นวันสิ้นสุดการเล่น
*** ระยะเวลาในการเล่นบัดดี้ ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของผู้สอน
ค. การบ้าน
1. กลับไปเล่าเรื่อง อัศจรรย์ครั้งแรกของพระเยซูเจ้าในงานมงคลสมรสที่หมู่บ้านคานา ให้คนในครอบครัวฟัง
2. คอยสังเกต ใส่ใจสมาชิกในครอบครัว หากมีสิ่งใดที่เราสามารถทำได้เพื่อเป็นการแบ่งเบาภาระของพ่อแม่หรือคนในครอบครัว ให้เราไม่รอช้าที่จะทำ
3. สังเกตและให้ความช่วยเหลือเมื่อเราไปวัด ร่วมมิสซา อาจไปช่วยสวดภาวนา ช่วยขับร้อง ช่วยปิด-เปิดประตูวัด แจกหนังสือเพลง หรือสอบถามผู้ดูแลวัดหากต้องการให้ช่วยเรื่องใด ให้เราทำด้วยความเต็มใจ
::: Download บทเรียนและใบงาน :::